در آستانه دهم سپتامبر «روز جهانی پیشگیری از خودکشی»، انجمن جامعه‌شناسی ایران، نشستی با عنوان «خودکشی در ایران، دلایل و راهکارهای مقابله» برگزار کرد. در جریان این نشست، اساتید جامعه شناسی ضمن واکاوی دلایل خودکشی، از رشد چشمگیر خودکشی در ایران طی دو دهه اخیر خبر داده و گفتند که در دو سال اخیر روزانه به طور میانگین ۱۵ نفر در نقاط مختلف کشور دست به خودکشی زده‌اند.

انجمن جامعه‌شناسی ایران، روز پنج‌شنبه ۱۷ شهریور، با برگزاری نشستی تحت عنوان «خودکشی در ایران، دلایل و راهکارهای مقابله»، به ارائه آماری درباره وضعیت خودکشی در ایران مبتنی بر داده‌های پزشکی قانونی پرداخت که بر اساس آن در حدود دو دهه اخیر، آمار خودکشی در کشور رشدی ۴۴ درصدی داشته است.

دکتر اکبر علیوردی نیا استاد جامعه شناسی، در این نشست، با اشاره به داده‌های پزشکی قانونی از سال ۸۰ تا ۹۸ (طی ۱۹ سال گذشته) اظهار داشت: «این آمارها دو اشکال عمده دارد؛ ابتدا آنکه این آمار تنها معطوف به خودکشی های منجر به “مرگ” است در حالی که آمار “اقدام به خودکشی” ۲۰ برابر خودکشی‌های موفق است». وی ادامه داد: «برای ما نقطه بحرانی که فرد دست به اقدام خودکشی می‌زند مهم است».

او با اشاره به آمارهای سازمان پزشکی قانونی در دو دهه اخیر، تصریح کرد: «بیشترین میزان خودکشی متعلق به استان های ایلام، کرمانشاه و سپس لرستان است». وی در ادامه گفت که میزان خودکشی در تهران، آذربایجان شرقی، اردبیل، اصفهان، فارس، قزوین، قم، مرکزی، مازندران و گیلان نیز در طی این ۱۹ سال روند افزایشی داشته است.

این جامعه شناس تصریح کرد: «در مجموع میانگین میزان خودکشی در ۱۴ استان از میان ۳۱ استان بالاتر از میانگین کشوری است. میانگین کشوری ما ۴.۹ است و بیشترین میزان خودکشی در بازه زمانی یاد شده در سالهای ۹۷ و ۹۸ بوده است».

به گفتۀ او، به طور کلی میزان خودکشی در کشور از ۴.۲ در سال ۸۰ به ۶.۲ در سال ۹۸ رسیده است به طوریکه با رشد حدود ۴۴ درصدی خودکشی در دو دهه گذشته روبرو بوده‌ایم.

افزایش ۵ برابری خودکشی با سلاح گرم در تهران؛ ده برابر شدن خودکشی ناشی از خودسوزی در گلستان

اکبر علیوردی نیا جامعه شناس، با اشاره به خودکشی‌های ناشی از سلاح گرم، گفت: «در استان‌های مختلف طی ۱۹ سال گذشته روند یکنواختی برای خودکشی نداشتیم؛ به طوریکه میزان خودکشی با سلاح گرم در تهران ۵ برابر و در استان های قم و فارس سه برابر شده است».

وی ادامه داد: «در کل کشور میزان خودکشی با روش حلق‌آویز کردن، روندی افزایشی داشته که بیشترین آمار مربوط به استان تهران بوده که ۴ برابر شده است».

این جامعه شناس، درباره خودکشی ناشی از خودسوزی  نیز تصریح کرد: «میزان خودکشی ناشی از خودسوزی هم در استان گلستان ۱۰ برابر شده است‌ اما آمار خودسوزی در تهران روند نسبتا ثابتی را نشان می‌دهد».

وی اظهار داشت: «طی دو دهه اخیر در کل کشور، اولین وسیله خودکشی حلق آویز کردن است که ۵۰ درصد خودکشی ها از این طریق انجام می‌شود. دومین وسیله نیز مصدومیت با سم و دارو با ۱۴ درصد و سومین روش خودسوزی، چهارمین روش سلاح گرم و سپس سقوط از بلندی است».

نیمی از خودکشی های منجر به مرگ، مربوط به جوانان زیر ۳٠ سال است

در بخش دیگری از این نشست، محمد علی محمدی جامعه شناس و عضو کرسی یونسکو در سلامت اجتماعی و توسعه، با اشاره به اهمیت پرداختن به موضوع خودکشی، گفت: «مرگ، مسئله هستی شناختی پیچیده‌ای است و خودکشی تجلی فیزیکی مرگ روانی است؛ یعنی انسان ابتدا به لحاظ روانی می‌میرد و سپس مرگ جسمی پدیدار می‌شود».

این جامعه شناس تصریح کرد: «خودکشی در ایران پدیده رو به رشدی دانسته شده است. ایران در میان کشورهای اسلامی در جایگاه سوم  است و در جهان جایگاه پنجاه ‌و هشتم را دارد. ۱۲۵ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر اقدام به خودکشی می‌کنند که از این بین ۶ نفر موفق می‌شوند. همچنین از سال ۹۹ ، روزانه ۱۵ نفر در ایران دست به خودکشی می زنند».

وی افزود: «طبق آمار پزشکی قانونی، جوانان قربانیان اصلی خودکشی‌اند و بیشتر خودکشی‌ها در بین افراد ۱۵ تا ۳۵ ساله رخ می‌دهد. همچنین ۵۴ درصد خودکشی‌های منجر به مرگ در میان جوانان زیر ۳۰ سال رخ داده است».

وی یادآور شد: طبق آمار وزارت بهداشت در سال ۹۹، ۱۰۰ هزار نفر در ایران اقدام به خودکشی کردند که این میزان نیز رو به افزایش است».

این جامعه‌شناس بر نقش مسئله معیشت در افزایش خودکشی در ایران تاکید کرد و گفت: «مسئله معیشت باعث گسیختگی خانواده می‌شود و بر اساس برخی فاکتورهای روان‌شناختی خاص، برخی افراد خودکشی را در شرایط درماندگی انتخاب می‌کنند.»

به رغم آنکه عوامل متعدد و گاه نامعلوم و پیچیده‌ای در اقدام به خودکشی دخیل هستند اما پزشکان اغلب «افسردگی‌های ناشی از مسائل استرس‌زا، مشکلات مالی، استیصال، درماندگی و ناامیدی» را در صدر دلایل شناخته شده برای خودکشی ذکر می‌کنند.