افکار عمومی کشور، هفته گذشته شاهد مشاجراتی بر سر تالاب میانکاله بود. از یک‌طرف نهادی اصرار بر آن دارد که این تالاب را تسخیر کند و کارخانجات و تأسیسات صنعتی خود را در آن بنا نماید؛ از طرف دیگر نهادهایی هستند که مخالف این اقدام بوده و قصد جلوگیری از این تخریب زیست بومی دارند. ولی سوال این است که اصل ماجرا چیست؟ چرا این تالاب ذی‌قیمت مورد کشاکش قرار گرفته و موضوع دعوای این منطقه شده است؟

موقعیت تالاب میانکاله و اهمیت آن

تالاب میانکاله شبه جزیره‌ای باریک در استان مازندران است که در نزدیکی شهرستان بهشهر واقع شده است. از جنوب به خلیج گرگان، از شمال به دریای خزر، از شرق به جزیره آشوراده و از غرب به تالاب زاغ‌مرز منتهی می‌شود. این تالاب توسط راه باریکی به بندر ترکمن متصل می‌گردد.

ویژگی منحصر به‌فرد طبیعی تالاب میانکاله چنان است که در سال ۱۳۴۸ در کنوانسیون رامسر، به عنوان «منطقه حفاظت شده» شناخته شد. سپس در همان سال، یونسکو نیز درجه حفاظتی آنرا ارتقاء داد و آن را به عنوان «ذخیره‌گاه طبیعی زیست کره» شناسایی کرده و آنرا به ثبت جهانی درآورد.

جدای از زیبائی‌ها این تالاب و ویژگی‌های طبیعی آن که جاذبه‌های توریستی بسیار دارد، این محل هر ساله پذیرای انواع پرندگان مهاجر است. در فصل مهاجرت، هزاران هزار پرنده زیبا، به این تالاب روی می‌آورند. به همین دلیل است که این تالاب را «بهشت پرندگان» نامیده‌اند.

قرار است چه بلایی بر سر تالاب میانکاله بیاید؟

موضوع بسیار روشن و ساده است. سپاه پاسداران قصد دارد تالاب میانکاله را مانند بندر ماهشهر در جنوب کشور، به تصرف خود درآورده و در آن صنعت پتروشیمی ایجاد نماید. سپاه پاسداران هم اکنون تعداد ۸ پتروشیمی در بندر ماهشهر و بندر خمینی ایجاد کرده است. این صنعت ضرورتا لازم است در مناطقی بنا گردند که دارای منابع آبی گسترده‌ای چون دریا یا رودخانه‌های پر آب، باشد.

سپاه پاسداران از سال‌ها قبل بر صنایع نفت و گاز کشور چنگ انداخته و همچنان در حال پیشروی است. منابعی که مردم از درآمدهای آن منتفع نمی‌شوند و سود‌های آن خرج فربه‌تر شدن فرماندهان سپاه و بیت خامنه‌ای می‌شود.

حال سپاه پاسداران قصد دارد با توسل به زور و دور زدن تمام موانع قانونی، این تالاب را به تصرف خود درآورده و پتروشیمی خود را در آن بنا نماید.

مخالفت مردم با اجرای پروژه میانکاله

احداث پتروشیمی در میانکاله از جمله طرح‌هایی است که سپاه پاسداران از سال‌ها پیش به دنبال آن است. در ضمن، سعی هم می‌کند تا آن را یک طرح دولتی بنمایاند. اما هر بار که موضوع طرح پتروشیمی میانکاله مطرح گردید، با مخالفت شدید مردم روبرو شد. در این میان برخی از متختصصان زیست محیطی نیز وارد شده و مضرات آنرا گوشزد کردند. اعتراضات شدید فعالان محیط زیستی هم بالا گرفت و پروژه برای مدتی متوقف شد.

ابراهیم رئیسی در اسفند سال ۱۴۰۰ سفری به استان مازندران کرد و کلنگ اجرای این پروژه در روستای حسین‌آباد به زمین زده شد. به‌دنبال این اقدام، علی سلاجقه، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرد:

«اجرای پروژه پتروشیمی در میانکاله در چند کیلومتری یک منطقه حفاظت شده، بدون دریافت مجوز از سازمان محیط زیست امکان پذیر نیست».

سازمان محیط زیست شریک دزد یا رفیق قافله؟

حرف‌های رئیس سازمان محیط زیست کاملا قابل توجه است. زیرا اگر این سازمان مسئولیتی در قبال حفظ محیط زیست کشور داشت، باید این نقش را در مناطق دیگر نیز نشان می‌داد. سال‌های سال است که محیط زیست ایران رو به نابودی نهاده است. رودخانه‌ها و دریاچه‌ها و تالاب‌ها خشک شده اما این سازمان حضوری برای ممانعت از تخریب سرمایه‌های کشور نداشت. بسیاری از جنگل‌های شمالی و غربی کشور تبدیل کاربری شد و یا به بیداد طرح‌های سپاه پاسداران سوخت، اما باز هم از سازمان محیط زیست صدایی در نیامد. خاک‌های مرغوب و نایاب کشاورزی را کشتی کشتی بردند، کوه‌ها را تراشیدند و بردند، کویر را گسترش دادند، گرد و غبار را در ریه‌ مردم فرو نشاندند، اما باز از سازمان محیط زیست حرکتی دیده نشد. اگر هم بعضا در گوشه و کناری مصاحبه‌ای شده و یا اظهار نظری شده کاملا بی‌اثر و غیررسمی بوده که هیچ اثری برای جلوگیری از تخریب محیط زیست کشور نداشته است.

در یک کلام با بررسی عملکردهای «سازمان محیط زیست کشور» می‌توان به این درستی رسید که این نهاد در زمینه‌های فوق هیچ کاره است. نه اختیارات و توانایی آن را دارد که مانع اجرای پروژه‌های سپاه شود، و نه عناصر تشکیل‌دهنده آن چنین افرادی هستند. اعضای دست‌چین شده چنین نهادهایی، هم رفیق و شریک دزد هستند و رفیق قافله. دم از حفظ محیط زیست و همراهی با مردم می‌زنند، اما شریک دزد هستند و در این پروژه‌ها سهم خود را می‌خواهند.

قالیباف برای پیشبرد اهداف سپاه در میـانکاله شخصا وارد شد

۳۰۵ تن از دانشگاهیان و فعالان محیط زیست با نوشتن نامه‌ای به خامنه‌ای خواستار توقف طرح پتروشیمی میانکاله شدند. آنها در این نامه تأکید کرده‌اند که حدود ۹۰ پروژه پتروشیمی ناتمام در کشور وجود دارد. اجازه ندهند که این محیط ذی‌قیمت طبیعی تخریب شود. اما روز ۲۴ فروردین محمدباقر قالیباف نیز وارد این ماجرا شد. وی با قوی‌ترین گفتار از اجرای این پروژه پشتیبانی کرد.