سرنوشت میلیاردها بشکه نفت ایران چه خواهد شد؟

درحالی که قیمت هر بشکه نفت دربازارهای جهانی در30 دسامبر 2019نزدیک به 70 دلار بود، در 2 مارس 2020 به 52 دلار نزدیک شد. اما این پایان کار نبود و با گسترش ویروس کرونا و کمی جلوتر از آن ، با جنگ نفتی روسیه و عربستان که بعدها آمریکا نیز به آنها اضافه شد قیمت نفت یکی از بدترین دوره های سقوط را تجربه کرد و حالا که سال 2020 از نیمه گذشته است چشم اندازی برای افزایش مصرف و قیمت نفت دیده نمی شود.

در ماههای تازه سپری شده و با کاهش رشد اقتصادی چین ، هند ، ژاپن ، اروپا و کره جنوبی که از واردکنندگان بزرگ نفت خام به حساب می آیند و مجادله بر سر اینکه کدام کشور باید از صادرات و تولید خود کم کند یک نتیجه به دست امده است: سه کشور عربستان ، روسیه و آمریکا به مثابه سه ضلعی قدرتمند سمت عرضه باقی مانده و توانسته اند تا امروز تنگناهای کاهش تقاضا و کاهش قیمت را دردرون اقتصاد ملی هضم کنند. اما یک نتیجه بزرگ دیگر این بود وهست که سازمان صادرکنندگان نفت مشهور به اوپک که در دهه 1970 سهمی معادل 70 درصد در عرضه جهانی نفت داشتند حالا سهمش  از بازار نفت جهان به 40 درصد رسیده است و قدرت چانه زنی این کارتل نیرومند دهه 1970 وحتی دهه تازه سپری شده  در تعیین قیمت نفت از دست داده است رفتهاست. از سوی دیگر با توجه به فاصله وشکاف دراز و بزرگ قدرت و ظرفیت تولید و صادرات نفت عربستان با کشور بعدی در اوپک راه را برای انحصارگری و رهبری بازار درون اوپک را به ریاض منتقل کرده و این کشور تمایل دارد از قیده و بندهای مقررات و اراده و خواست اوپک رها کندو اوپک را در سرازیری بیشتر قرار داده است.

سرنوشت نفت ایران

اقتصاد و نفت ایران در دهه 1390 دوبار با تحریم جدی آمریکا مواجه شده و در هردو بار یک واقعیت تلخ را دیده ایم و آن  فرار و نیامدن شرکتهای بزرگ جهان برای سرمایه گذاری در میدان های نفت ایران است. این اتفاق راه را برای افزایش ظرفیت تولید ایران بسته است و درحالی که ایران از اواخر دهه 1370 می خواهد ظرفیت تولید خود را به روزانه 6  میلیون بشکه برساند اما هرگز کامیاب نبوده است. در دوره جدید تحریم اما به مرور و به آرامی ایران مشتریان قدیمی اش مثل هند ، کره و ژاپن را از دست داده و در وضعیتی قرار دارد که صادرات نفت ایران به سختی حتی در برخی از ماهها به 300 هزار بشکه درروز می رسد.در روزگاری که تقاضای نفت درجهان روند کاهنده دارد و در شرایطی که ایران به دلیل تحریم سفت و سخت آمریکا به مرور از بازار صادرات نفت جهان بیرون گذاشته شده است ،دیگر آن کشور موثر در اوپک به حساب نمی آید. . در تازه ترین نشست های اوپک و در حالی که بیشتر کشورهای عضو موظف به کاهش صادرات شدند ایران وونزوئلا از کاهش معاف شدند. شاید در نگاه نخست این یک اتفاق خرسند کننده به نظر برسد اما در بطن و متن خود معنایش این است که ایران دیگر اهمیت سابق را ندارد و اصولا توانایی صادرات ندارد. درحالی که ایران در دهه های 1970 وحتی 1990 رقیب اصلی عربستان در اوپک بود اما اکنون عربستان با فاصله ای بعید نسبت به ایران در کنار روسیه و آمریکا ایستاده است و ایران شاید در اندازه عراق و امارات و کویت و گابن نیز در اوپک نفوذ ندارد.

سرنوشت میلیاردها بشکه نفت  کشف شده و کشف نشده ایران در جای جای این سرزمین  پهناور چه خواهد شد ؟  به نظر می رسد با توجه به توسعه شگفت انگیز تکنولوژی تولید نفت از درون ماسه ها مشهور به نفت شیل از یک سو و نیز خداحافظی اتومبیل با مصرف بنزین و رشد و توسعه انرژی های به دست آمده از خورشید و باد و دورشدن ایران از کانون توجه سرمایه گذارن بین المللی دست کم تا آینده نزدیک باید شاهد باشیم که ایران توانایی درآمدزایی یکی از بزرگترین ثروتهای طبیعی اش را از دست داده بدهد.  

s24

Share: