مرگ سالانه حدود هزار کارگر فقط در بخش ساختمان در اثر حوادث کار و نقش بی‌رنگ قانون کار

در ایران سالانه نزدیک به یک‌هزار کارگر آن‌ هم تنها در بخش ساختمان در اثر حوادث کار جان خود را از دست می‌دهند. به همین میزان هم قسمت‌های دیگر کار تلفات جانی می‌دهند.

بنا به گفته رئیس کانون کارگران ساختمانی، حوادث ناشی از کار در بخش ساختمان هر سال جان ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ کارگر را می‌گیرد.

او که روز دوشنبه ۲۱ مردادماه با یک وب‌سایت خبری به نام شعار سال، سخن می‌گفت، ضمن بیان نبود نظارت بر کار کارفرمایان به عنوان علت بالا بودن حوادث کار گفت: «در بخش حوادث بزرگترین مشکلی که در زمینه حوادث کارگران ساختمانی وجود دارد، این است که کارفرمایان الزامی برای رعایت مسائل ایمنی ندارند. اهرم‌های فشار بر دوش کارفرما نیست».

قانون کار، حادثه ناشی از کار حادثه‌ای می‌داند که حین کار و به سبب آن برای کارگر بیمه‌شده اتفاق بیافتد. نظارت بر رعایت ایمنی در محیط کار بر عهده کارفرما و نهادهای وابسته به آن مانند حراست و تشکل‌های وابسته و فرمایشی شوراهای اسلامی کار گذاشته شده است.

کمبود نهادهای ناظر بر ایمنی و بهداشت محیط کار و بی‌عملی آنها

ناهمخوانی بسیار بالای شمار اندک بازرسان کار در مقایسه با تعداد زیاد کارگاه‌ها نشان می‌دهد که نهادهای گماشته شده برای نظارت بر ایمنی و بهداشت محیط کار به وظایف خود نه عمل می‌کنند و نه می‌توانند عمل ‌کنند.

این موضوع باعث شده است تا کارفرمایان بتوانند برای پایین نگه‌داشتن هزینه‌های تولید، از به‌کارگیری وسایل ایمنی در محیط کار سر باز ‌زنند و کارگران را در موارد بسیاری بدون وسایل ایمنی به کار وادار سازند. به گفته علی خدایی، عضو کارگری شورای عالی کار، «در کارگاه‌های بیشماری وسایل ایمنی به کارگر داده نمی‌شود و کارگر به خاطر نداشتن امنیت شغلی، به این وضعیت تن می‌دهد.»

این عضو شورای عالی کار با اشاره به این واقعیت تلخ که در سطح کشور، وزارت کار کلا ۸۰۰ نفر بازرس برای نظارت بر ایمنی کار دارد، افزود: «اگر این عدد را ضربدر کارگاه‌های موجود در کشور کنیم – آن هم کارگاه‌های رسمی شناسنامه‌دار شناخته شده که بیش از سه و نیم میلیون کارگاه است – به این نتیجه می‌رسیم که بازرسی از هر کارگاه هر ۵ سال یک بار نوبت به هر کارگاه می‌رسد که این بازرسی انجام شود.»

هرچند که کارگران بیمه‌شده نیز اغلب از مزایای بیمه محروم می‌مانند، یکی از مشکلات کارگران ساختمانی که اغلب فصلی و روزمزدند، نداشتن قرارداد کار و بیمه است. در سال‌های اخیر کارگران ساختمانی بارها خواستار قرار گرفتن تحت پوشش بیمه شده‌اند؛ اما مشکل بیمه آنان برطرف نشده است.

تن ندادن کارفرمایان به هزینه رعایت ضوابط ایمنی کار به قیمت مرگ کارگران

حوادث کار

رعایت حداقل ضوابط ایمنی برای کارفرمایان هزینه‌هایی را در پی دارد که اغلب به قیمت قربانی شدن کارگران، به آن تن نمی‌دهند. به گفته‌ شوکت، کارفرمایانی که کارگران آن‌ها در اثر حوادث ناشی از کار دچار نقص عضو شده و یا فوت می‌کنند با جریمه یا مجازاتی روبرو نمی‌شوند.

با آنکه شوکت تضاد و مشکل را به کارفرما محدود می‌کند و قانون و دولت در ادله او بی‌رنگ هستند، اما در لابلای سخنانش واقعیت‌ تلخ قربانی شدن کارگران نهفته است. او به وب‌سایت شعار سال می‌گوید: «کارفرما نگاه می‌کند و می‌بیند که هیچکس نیست که نظارت کند بر اینکه حتما او مسائل بیمه‌ای را رعایت کند، از طرفی خیالش راحت است که بیمه پول دیه ۵ کارگر را می‌دهد، به خاطر همین بااینکه مثلا می‌داند یک پرتگاه ممکن است جان کارگران را به خطر بیندازد، باز هم آن پرتگاه را نمی‌پوشاند. درحالیکه آسیب یک کارگر می‌تواند یک خانواده را از هم بپاشاند؛ اما آن کارفرمای متخلف حتی یک شب هم به بازداشتگاه نمی‌رود.»

در حالیکه مرگ در اثر حوادث ناشی از کار دومین عامل مرگ و میر در ایران بعد از تصادفات است. و ایران به لحاظ رعایت مسائل ایمنی کار در میان کشورهای جهان رده پایین ۱۰۲ را به خود اختصاص داده است، آمار سازمان پزشکی قانونی از قربانیان حوادث ناشی از کار نیز تنها بخشی از واقعیت را منعکس می‌کند.

سازمان پزشکی قانونی روز سه‌شنبه ۸ مردادماه ۹۸ اعلام کرد تعداد کسانی که در سه ماهه اول سال جاری در اثر حوادث ناشی از کار جان خود را از دست داده‌اند نسبت به بهار سال گذشته ۱۷،۹ درصد افزایش داشته است.