هشداردهنده در جا می‌زنیم

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

برگی از تاریخ

مرحوم دکتر حسین عظیمی در کتاب  «مدارهای توسعه‌نیافتگی در اقتصاد ایران» در مقاله «مسائل اساسی در بازسازی و توسعه اقتصادی ایران» که سال 1368 در سمینار بازسازی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران (19 تا 21 مهرماه 1368، دانشگاه تربیت مدرس) ارائه شده، آمارهای زیادی با استناد به اسناد و مطالعات سازمان برنامه و بودجه وقت ارائه می‌کند. برخی از این آمارها این‌هاست:

«تولید ناخالص داخلی کشور به قیمت ثابت در سال 1367 در حدود 2961 میلیارد ریال برآورد شده که تقریباً معادل مقدار همین متغیر در سال 1352 است.» (ص. 88)

«تولید ناخالص داخلی سرانه در سال 1367 در حدود 55.5 هزار ریال تخمین زده شده که حدوداً معادل مقدار همین متغیر در سال 1346 است.» (صص. 89-88)

«کاردهی سرانه شاغلین نیز در سال 1367 به حدود 258 هزار ریال کاهش یافته که حدوداً معادل مقدار همین متغیر در سال 1348 است. در عین حال در همین دوران درآمد ارزی ایران از محل صادرات نفت حدود 240 تا 250 میلیارد دلار بوده است.» (ص. 89)

«سهم تشکیل سرمایه از تولید ناخالص داخلی کشور در سال 1367 حدود 15 درصد تخمین زده شده است. این رقم کمترین میزان نسبی تشکیل سرمایه در جامعه ایران طی سی سال اخیر به شمار می‌رود.» (ص. 90)

سی و دو سال بعد

مرکز پژوهش‌های مجلس در بهار 1399 گزارشی درباره «تصویری از وضعیت اقتصادی کشور» (در قالب اسلاید) ارائه کرده که برخی آمارهای آن به شرح زیر است:

«متوسط نرخ رشد اقتصادی کشور بین سال‌های 1391 تا 1398 نزدیک به صفر بوده است.» (اسلاید 5)

«انباشت سرمایه در بخش نفت و گاز، صنعت، معدن، ساختمان و ارتباطات از سال 1391 به بعد منفی شده است.» (اسلاید 6)

«متوسط نرخ تورم بلندمدت اقتصاد ایران نزدیک به 20 درصد بوده است در حالی که تقریباً همه کشورهای دنیا توانسته‌اند معضل تورم را حل کرده و متوسط نرخ تورم در سال 2018 در دنیا 2.4 درصد بوده است.» (اسلاید 7)

«درآمد سرانه کشور از سال 1390 تا 1398 کاهشی 34 درصدی داشته است. … قدرت خرید هر فرد ایرانی نسبت به سال 1390 حدود یک‌سوم کاهش یافته است.» (اسلاید 14)

«در صورت تحقق رشد اقتصادی 8 درصدی از سال 1399 به بعد، حداقل 6 سال زمان نیاز خواهد بود تا به سطح درآمد سرانه سال 1390 بازگردیم.» (اسلاید 14)

یک نتیجه ساده

یک. سال 1367 تولید ناخالص داخلی به اندازه سال 1352 (پانزده سال قبل) و تولید ناخالص داخلی سرانه به اندازه سال 1346 (بیست‌ویک سال قبل) بود.

دو. سی و دو سال از سال 1367 گذشته و گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس تصریح می‌کند اگر با نرخ 8 درصد رشد اقتصادی داشته باشیم، در سال 1406 به درآمد سرانه سال 1390 (شانزده سال قبل) برمی‌گردیم.

عقب‌ماندگی سال 1367 اقتصاد ایران بعد از بیست‌ودو سال نه فقط جبران نشده، بلکه در سال 1406 تازه اگر از امسال سالی 8 درصد رشد اقتصادی داشته باشیم، برمی‌گردیم در جالی که شانزده سال پیش از آن قرار داشته‌ایم. تداوم این وضعیت در جا 

Share: