چين- ايالات متحده، شوک قرن بيست و يکم

کي جاسوسي مي کند، «سيا» يا «هوآوِي»؟
روز پنجشنبه ١٦ ژوئيه ٢٠٢٠، بوريس جانسون نخست وزير انگلستان تصميم به ممنوع کردن حضور «هوآوِي»، غول ارتباطات در شبکه G5 کشورش گرفت. دليلي که براي اين تصميم عنوان شد، خطر براي امنيت ملي بود. مايک پمپئو، وزير امورخارجه آمريکا از اين تصميم استقبال کرد: «من معتقدم که انگلستان اين کار را براي آن انجام داده که کارشناسان امنيتي آن به نتايجي همسان با کارشناسان ما رسيده اند». اما اين نتايج دقيقا چه بوده است ؟
نويسنده
Dan SCHILLER
استاد دانشگاه ايلينويزدر ايالات متحده و نويسنده کتاب
آخرين مقالات اين نويسنده:
ژئوپولیتیک جاسوسی، ریشه دوانیدن ماجرای ”سنودن“
دروغ های بزرگ گوگل و مایکروسافت
چه کسي بر اينترنت حکم خواهد راند؟
اينترنت هيولاهاي پس از بحران را مي زايد
برگردان:
شهباز نخعي
آقاي دان شيلر اخيرا توضيح داد که: «بدون آن که تعجب برانگيز باشد، دستگاه هاي اطلاعاتي آمريکا از دادن توضيح درباره اين که گروه «هوآوِي» چرا تهديدي براي امنيت شبکه ارتباطات جهاني است طفره مي روند. اگر آنها حتي در حدي کم، وارد جزئيات اين مقوله شوند، خطر پرده برداشته شدن از عملکرد کنوني جاسوسي هايشان به وجود مي آيد». (مقاله «آيا جنگ زمين هاي کمياب رخ خواهد داد؟» که منتشر شده را نيز بخوانيد).
رهبران آمريکا که از ورود «هوآوِي»، متخصص تلفن [همراه] به بازار جهاني غافلگير شده اند، آن را متهم مي کنند که مي خواهد از تمام دنيا جاسوسي کند. اين درست است که آمريکا در زمينه جاسوسي شناخت و آگاهي دارد… در ايالات متحده از دستگاه هاي دولتي و نيز موسسات خصوصي خواسته شده که هرگونه ارتباط خود با اين موسسات چيني را قطع کنند و اين تحکم به دولت هاي غربي هم گسترش يافته است.
سال هاي زيادي است که «هوآوِي»، غول چيني ارتباطات هدف دشمني فزاينده ايالات متحده است. اين دشمني قبلا در دوران رياست جمهوري جرج دبليو بوش و باراک اوباما، رئيس جمهوري هاي پيشين آمريکا اِعمال مي شد و امروز در دوره آقاي دونالد ترامپ هم انجام مي شود. از سال ٢٠١٢، کنگره آمريکا به تحقيق درباره ارتباط هاي موجود بين اين شرکت و دولت چين پرداخت. در سال ٢٠١٤، واشنگتن تصميم گرفت که شرکت اين موسسه در مناقصه هاي دولتي را ممنوع کند. از آن زمان، بي وقفه به گستره محدوديت ها افزوده شده تا مانع دسترسي اين شرکت به بازار آمريکا شده و نيز موسسات آمريکايي فناوري برتر هم از داشتن پيوندهاي بازرگاني با آن بازداشته شوند.
درگيري زماني تشديد شد که در سال ٢٠١٨، آمريکا قويا مقامات کانادايي را ترغيب به بازداشت خانم منگ وانژو، مدير مالي شرکت و دختر بنيانگذار آن، در هنگام سفر به ونکوور کانادا کرد. اين خانم متهم به تخطي از تحريم هاي آمريکا نسبت به ايران و کشورهاي ديگر است و واشنگتن درخواست استرداد او را کرده است. درطول سال جاري، مسئولان بلندپايه آمريکايي به دهها حکومت خارجي براي منصرف کردن آنها از خريد مواد و قطعات از هوآوِي جهت سيستم هاي ارتباطي خود فشار وارد کرده اند.
ايالات متحده که رهبري فناوري هاي شبکه اي را رها کرده، در هراس از اين است که دسترسي به اين سيستم ها را ازدست بدهد
بدون آن که تعجبي برانگيزد، دستگاه هاي اطلاعاتي آمريکا از توضيح اين که اين شرکت چيني دقيقا به چه شکل تهديدي براي امنيت شبکه هاي ارتباطي بين المللي است طفره مي روند. اين درحالي است که اگر حتي درحدي کم وارد جزييات اين موضوع شوند، اين خطر به وجود مي آيد که از عملکرد کنوني جاسوسي خودشان پرده برداشته شود. بنابراين، آنها ترجيح مي دهند نگراني هاي خود را با اين استدلال که چين مي کوشد در سيستم هاي مخابراتي «ما» از يک راه مخفي و با نياتي بدخواهانه نفوذ کند، توجيه کنند. اما علت اين وحشت کاملا چيز ديگري است: در زماني که ايالات متحده در حالت دفاعي و ناگزير از رهاکردن رهبري در استقرار نسل جديد فناوري هاي شبکه اي است، از ازدست دادن دسترسي به اين سيستم ها، دسترسي اي که به خاطر همکاري درازمدت بين دستگاه هاي اطلاعاتي و صنايع تأمين مي شد، هراس دارد.
آمريکا، به عنوان قدرت برتر و دارنده پيشرفته ترين فناوري، هرگز از تفتيش و جاسوسي حکومت ها، موسسات و افراد در سراسر کره زمين خودداري نکرده است. در گذشته، اين فعاليت هاي جاسوسي از راه شرکت هاي بزرگ و ملي تلفن انجام مي شد. بنابر گزارشي که اخيرا در نشريه واشنگتن پست(١) منتشر شده، آمريکايي ها از سال ١٩٧٠ با دستگاه اطلاعاتي آلمان (Bundesnachrichtendienst- BND) براي فروش تجهيزات رمزگذاري دستکاري شده به دولت هاي خارجي همکاري داشته اند. اين عمليات، که با استفاده از حمايت تجهيزاتي شرکت آمريکايي ارتباطات موتورلا، گروه زيمنس آلمان و يک صاحب صنعت مدعي مستقل بودن سوئيسي به نام کريپتو اي جي (٢) انجام مي شد، تقريبا به طور کامل، حتي در زمينه طراحي و ابداع فناوري، توسط دو شريک آلماني- آمريکايي صورت مي گرفت.
بيش از ١٠٠ کشور، که چين و اتحاد شوروي آن زمان در شمار آنها نبودند، با باور به اين که ازخود دربرابر ناشناخته ها محافظت مي کنند، اين تجهيزات را خريداري و نصب کردند. واقعيت کاملا برخلاف باور آنها بود: تجهيزات مزبور به آمريکايي ها امکان مي داد که مکالمات رهبران خارجي را شنود کرده و از اطلاعات به دست آمده براي مقاصد ديپلوماتيک و نظامي استفاده کنند. آلمان در سال هاي دهه ١٩٩٠ خود را از اين برنامه بيرون کشيد، اما «آژانس مرکزي اطلاعات» (سيا) و «آژانس ملي امنيت» (ان اس اي) آن را دستکم تا سال ٢٠١٨ ادامه دادند، تا جايي که «سيا» در يک گزارش داخلي نقل شده توسط واشنگتن پست علنا اعلام کرد که: «در زمينه اطلاعات، اين ضرب شست قرن بود!».
رقابتي بيش از پيش شديد
چنان که ادوارد اسنودن، با شرح جزئياتي که دولت آمريکا هرگز بر او نبخشيد، افشاء کرده، شکل جاسوسي آمريکا تحت نفوذ اينترنت و فنون جديد مرزگذاري تغيير يافته است. اکنون ديگر شرکت هاي بزرگ ملي مسلط بر بازار جهاني دستگاه ها، خدمات و اپليکيشن هاي رقومي، و نيز تأمين کننده هاي شبکه، که کابل هاي کشيده شده در زير دريا را در دهها کشور مديريت مي کنند، در اين کار دخيل هستند.
اين درحالي است که اکنون ديگر قدرت آمريکا بلامنازع نيست و رقابتي بيش از پيش شديد از سوي موسسات مستقر در چين و حزب کمونيست حاکم آن جريان دارد. رشد اقتصادي چين چنان درخشان بوده که غول هاي رقومي مانند علي بابا، تنسنت، هوآوِي و چندتاي ديگر بخش اصلي فروش و سودشان از بازار داخلي است و هريک از آنها درعين حال مي کوشد فعاليت هاي خود را به فراسوي مرزها نيز گسترش دهد. هوآوِي در اين زمينه موفق تر از ديگران بوده است.
هوآوِي نه تنها عرضه کننده رشته اي بزرگ از تجهيزات به قيمت ارزان است، بلکه بودجه بزرگي نيز به پژوهش و توسعه اختصاص داده است. اين بودجه ١٥ ميليارد دلار (١٣ ميليارد يورو) در سال ٢٠١٨ بوده و به سرعت افزايش مي يابد. اين رقم از بودجه آمازون (٣٦ ميليارد دلار در سال ٢٠١٩) يا آلفابت – شرکت مادر گوگل- (٢٦ ميليارد) کمتر ولي کم و بيش معادل بودجه اپل (١٦.٢ ميليارد)، مايکروسافت (١٦.٩ ميليارد) و شرکت کره اي سامسونگ (١٦.٤ ميليارد در سال ٢٠١٨) است. بودجه اين شرکت هم اکنون از رقباي مستقيم آن مانند شرکت سوئدي اريکسون (حدود ٤ ميليارد)، شرکت آمريکايي سيسکو (کمتر از ٧ ميليارد) و شرکت فنلاندي نوکيا (حدود ٥ ميليارد)، که در سال ٢٠١٦ آلکاتل- لوسنت را خريداري کرده و با مايکروسافت متحد شده تا «رقابت پذيري» خود را دربرابر هوآوِي بهبود بخشد، بيشتر است.
شرکت هوآوِي که قدرتش ناشي از تجهيزات و خدماتش است، اکنون در ١٧٠ کشور حضور دارد، بزرگ ترين سازنده مواد و قطعات ارتباطات جهان و دومين سازنده تلفن هوشمند (قبل از اپل) است. به خصوص، اين که اين شرکت بزودي در رأس مسابقه جهاني راه اندازي شبکه G5 قرار مي گيرد. اين امر به اين شرکت و شريک هايش امکان مي دهد که جايگاهي کليدي در بازاري نو با امکانات بالقوه پايان ناپذير، رشته وسيعي از محصولات و خدمات که يقينا گرد محور G5 و اينترنت اشياء شکل مي گيرد داشته باشد. با باور به برآوردها، دهها و شايد صدها ميليارد انواع دستگاه ها در سال هاي آينده به اينترنت متصل شده و تعدادي باورنکردني از داده ها را جمع آوري مي کنند. چه کسي تدارکات اين سيستم ها را تهيه مي کند؟ چه کسي به داده هايي که از اين سيستم ها عبور مي کند دسترسي خواهد داشت؟ چه کسي خواهد توانست براي مقاصد بازرگاني، نظامي يا اطلاعاتي از آنها بهره برداري کند؟
به نظر مي آيد که دولت ترامپ مصمم به ازنوبرقراري برتري آمريکا در عرصه ارتباطات است
دولت ترامپ، با آن که همچنان درمورد راهبرد و گزينش موسسات برخوردار از مزيت، دستخوش اختلاف نظر است، به نظر مي آيد که درمورد ازنوبرقراري برتري ايالات متحده در عرصه ارتباطات مصمم است. پرونده هوآوِي يکي از جبهه هاي اين کارزار گسترده است.
با آن که اين موسسه چيني شيوه تقليد از همتايان آمريکايي خود را برگزيده، با دستگاه هاي اطلاعاتي و ارتش کشور خود همکاري دارد. بنابراين، براي ايالات متحده استفاده از داده هاي انتقال يافته توسط شبکه هاي جهاني آن و بهره برداري از آنها بسيار پيچيده خواهد بود. اما، حتي اگر – به عنوان استثناي يک قاعده- هوآوِي تصميم بگيرد که استقلال عمل خود دربرابر مقامات چيني را حفظ کند، احتمال اين که به دستگاه هاي اطلاعاتي آمريکا امکان دسترسي ممتازي، که عادت به استفاده از آن دارند، داده شود خيلي ضعيف است. درحال حاضر، به خلاف انتظار، هوآوِي سرنخ توسعه شبکه هاي آخرين نسل اينترنت و خدمات مربوط به آن را در دست دارد. آمريکا قصد دسيسه چيني در اين زمينه را دارد.
دولت ترامپ اميدوار است که دهها کشور ديگر نيز به تلاش هايش در بستن راه بر هوآوِي بپيوندند تا بتواند موقعيت برتر خود را حفظ کند. تا به حال، اين اميد برآورده نشده زيرا نه انگلستان و نه آلمان به آمريکا اختيار تام نداده اند. اما درگيري تازه آغاز شده است.

Share: