کار اجباری کارگران در روزهای تعطیل عید نوروز با تهدید به اخراج کارگران

کار اجباری کارگران در روزهای تعطیل عید نوروز ۱۴۰۰، با واکنش و اعتراض کارگران مواجه شده‌است.

به گزارش رسانه‌ها، در بسیاری از واحدهای تولیدی کوچک، کارگران زحمتکش از حق بدیهی تعطیلات نوروزی محروم هستند. این کارگران، حتی فرصت نفس کشید و تجدی قوا در روزهای عید را ندارند.

قانون کار در مورد کار در تعطیلات رسمی

در قانون کار، با صراحت تأکید شده‌است که کارگران را نباید در روزهای تعطیل «به اضافه کاری اجباری» واداشت.

کار کارگران در روزهای تعطیل، مشمول قانون «کار اضافی» است و ماده ۵۹ قانون کار، شرایط ارجاع کار اضافی به کارگر را به ترتیب زیر مشخص کرده است:

ماده ۵۹ قانون کار: در شرایط عادی، ارجاع کار اضافی به کارگر با شرایط ذیل مجاز است:

الف- موافقت کارگر.

ب- پرداخت ۴۰ درصد اضافه بر مزد هر ساعت کار عادی.

بنابراین اگر کارگران مجبور شوند در روز تعطیل یا جمعه کار کنند، باید ۴۰ درصد بیشتر از روز عادی دستمزد دریافت کنند و همچنین حتماً باید رضایت کارگر جلب شده باشد.

در ماده ۶۳ قانون کار، به صراحت تأکید شده‌است که همه تعطیلات رسمی کشور، شامل حال کارگران می‌شود. در این ماده آمده‌است: علاوه بر تعطیلات رسمی کشور، روز جهانی کارگر، ۱۱ اردیبهشت هرسال، نیز جزو تعطیلات رسمی کارگران به حساب می‌آید.

بنابراین نمی‌توان کارگران را در روزهای تعطیلات رسمی از جمله «نوروز» به کار اجباری واداشت یا آن‌ها را تهدید کرد که اگر کار نکنند مشمول تعدیل و اخراج می‌شوند.

کار اجباری کارگران در روزهای تعطیل نوروز ۱۴۰۰

با این وجود، کارگران بسیاری هستند که مجبور شده‌اند در تعطیلات نوروز ۱۴۰۰ به رغم میل باطنی خود، سر کار حاضر شوند؛ در حالی که نه رضایت کارگران فراهم شده‌است و نه مزد اضافی به آنها پرداخت می شود.

برعکس، کارفرما به کارگران اعلام کرده‌است که همان مزد معمول را برای روزهای تعطیل و از جمله روز ۳۰ اسفند که روز سال تحویل است می‌پردازد. علاوه بر این، کارفرما به کارگران ابلاغ کرده‌است که اگر کارگری تمایل به کار در روزهای تعطیل نوروز با همان دستمزد معمول نداشته باشد، در صورتیکه کار آن کارگر خیلی مورد نیاز کارگاه یا مجموعه باشد، نصف حقوق به وی تعلق می‌گیرد و اگر کار وی کاری معمولی است، باید به دلیل اینکه حاضر به کار در روزهای تعطیل نشده‌است، منتظر عدم تمدید قرارداد و اخراج باشد.

بدین ترتیب، کارفرما با چماق تهدید به اخراج، کارگران را وادار به کار اجباری در روزهای تعطیل نوروزی با همان دستمزد حداقل می‌کند.

ترتیبات ارجاع کار اضافی به کارگران به چه شکل است؟

در قانون کار گفته شده‌است که اگر شرایط و الزامات یک شغل اقتضا کند که کار در روزهای تعطیل تداوم داشته باشد، مثلاً در روزهای جمعه، البته با این شرط که حق برخورداری از تعطیلات به روز دیگر موکول شده باشد، این شرایط باید از پیش در قرارداد کار کارگر ذکر شود. اگر این موضوع در قرارداد کارگر ذکر شده باشد و کارگر هم پذیرفته باشد، دیگر برای هر مورد ارجاع دادن کار در روز تعطیل نیازی به جلب رضایت نیست. اما وقتی در قرارداد ذکر نشده، درخواست برای کار کردن در جمعه یا روزهای نوروز، مشمول ارجاع «کار اضافی» است. در این صورت حتمأ باید رضایت کارگر جلب شود و ۴۰ درصد دستمزد اضافه نیز به کارگر پرداخت گردد.

در تبصره ۱ ماده ۶۲ قانون کار، در مورد کارهایی با ماهیت «خاص» و نیاز به کار در تعطیلات می‌گوید: «در امور مربوط به خدمات عمومی نظیر آب، برق، اتوبوسرانی و یا در کارگاه‌هایی که حسب نوع یا ضرورت کار و یا توافق طرفین، به طور مستمر روز دیگری برای تعطیل تعیین شود، همان روز در حکم روز تعطیل هفتگی خواهد بود و به هر حال تعطیل یک روز معین در هفته اجباری است.»

کارگرانی که به هر عنوان به این ترتیب روزهای جمعه کار می‌کنند، در مقابل‌ عدم استفاده از تعطیل روز جمعه، ۴۰ درصد اضافه بر مزد دریافت خواهند کرد».

اما اگر  ماهیت کار «خاص» نباشد، نمی‌توان کارگر را مجبور ساخت تا در روز تعطیل حتماً کار کند.

در بسیاری از کارگاهها، به خصوص کارگاه‌های کوچک و زیرپله‌ای، این قانون اجرا نمی‌شود. چرا که نه دولت و نه هیچ یک از ارگان‌های متولی امور کارگران، از حقوق کارگران دفاع نمی‌کنند و برعکس، به دلیل وابستگی خانوادگی مقامات دولت با صاحبان سرمایه و چپاولگران حقوق کارگران، همیشه این کارفرمایان و مالکان واحدهای تولیدی هستند که توسط دولت حمایت می‌شوند.

گزارش سعید، کارگر یکی از واحدهای تولیدی تهران

«سعید» یکی از کارگران انبارداری یکی از واحدهای تولید پوشاک در تهران است. او که با «پایه حقوق وزارت کار» مشغول به کار است از مجبور ساختن کارگران در روزهای تعطیل نوروز توسط کارفرما خبر داده‌است. سعید می‌گوید کارفرما حتی در روز ۳۰ اسفند که زمان تحویل سال است، کارگران مجبور به کار هستند. سعید در گزارش خود می‌گوید: «بدون اطلاع قبلی و بدون اینکه توافقی حاصل شده باشد یا در قراردادمان ذکر شده باشد کارفرما یک روز حدود ۲۰ اسفند، سرزده به کارگاه یا همان انبار آمد و گفت: از آنجا که فروشندگان و مغازه‌های پوشاک در طول عید باز هستند و حتی روز سال تحویل هم تعطیل نمی‌کنند انبار هم باید باز باشد و شما همه باید همگی سر کار بیایید. اگر نیایید، سال بعد باید منتظر کاهش حقوق فروردین یا حتی تعدیل وعدم تمدید قرارداد خود باشید!»

سعید تصریح می‌کند که: «کارفرما حتی حاضر نشده که کار را شیفتی کند و هر روز فقط تعدادی از کارگران سر کار بیایند. او خواسته انبار با تمام ظرفیت به کار ادامه دهد و هر روز، همه کارگران سر کار حاضر باشند!

سعید تأکید می‌کند: کارفرما حتی پرداخت ۴۰ درصد مزد بیشتر برای ایام تعطیلات نوروز را قبول ندارد و کارگران را تهدید کرده  که اگر برای کار نیایند، از پرداخت دستمزد خبری نیست!»

این کارگر زحمتکش در ادامه عنوان میکند: «من و هیچ کدام از همکارانم برای کار کردن در روزهای تعطیل نوروز، رضایت نداریم و حتی از قبل، از این موضوع اطلاع نداشتیم. حالا به نظر می‌رسد اگر نخواهیم سال ۱۴۰۰ بیکار شویم، باید تن به این احبار بدهیم؛ انگار هیچ چاره دیگری نداریم!»

 او در مورد اینکه چرا اقدام به شکایت علیه کارفرما نمیکند می‌گوید: «طبق قانون حق شکایت داریم اما هیچ کس ما را حمایت نمی‌کند که اگر رفتیم شکایت کردیم و کارفرما ما را به بهانه‌عدم نیاز، تعدیل کرد، بتوانیم سر کار بازگردیم و از نان خوردن نیفتیم! در نهایت من و امثال من مجبور هستیم روز عید هم در کارگاه باشیم، حتی نمی‌توانیم این روز را کنار خانواده‌هایمان باشیم!»

غارتگری و چپاول حقوق کارگران توسط کارفرمایانی که سرمایه‌شان را از رنج و خون کارگران زحمتکش به دست می‌آورند، مرزی نمی‌شناسد و آنها به قیمت نابودی معیشت کارگران،‌ به دنبال پر کردن جیب خود هستند.

Share:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *