نگاهی به برخی از فساد های مالی در جمهوری اسلامی از ۱۳۷۱ تا ۱۳۹۶

گزارش حاضر نگاهی است گذرا به برخی از بزرگترین فساد‌ های مالی در جمهوری اسلامی طی سالهای ۱۳۷۱ تا ۱۳۹۶. طبیعتأ گزارش حاضر دزدی‌ها و فسادی را در بر می‌گیرد که در جنگ و دعوای درونی حاکمیت، اخبار آنها به بیرون درز پیدا کرده است. قطعأ فسادی همه تارپود این حاکمیت را فرا گرفته است و اگر این میزان هم افشا شده نه از برای احیانأ حسابرسی بوده بلکه در جریان رقابت‌های درونی است که برخی از دزدی‌های نجومی و میلیاردی فاش شده است. با این مقدمه می‌پردازیم به گزارش مورد نظر.
در جمهوری اسلامی در عرصه فساد و اختلاس، اعداد ارزش خود را از دست می‌دهند. ۱۲۳ میلیارد تومان، ۱۰۰۰ میلیارد تومان، ۳ هزار میلیارد تومان و حتی ۱۸ هزار میلیارد تومان. این اعداد می‌توانند بودجه ده‌ها و شاید صدها دستگاه و ارگان باشند، می‌توانند یارانه نقدی چند میلیون نفر را برای یک یا چند ماه تأمین کنند؛ حتی می‌توانند شرایط اقتصادی یک کشور ۸۰ میلیون نفری را تحت تأثیر قرار دهند. در عین حال، این اعداد و ارقام، تصویری کلی از «فساد» را پیش چشم ما قرار می‌دهد.
در ادامه، بزرگ‌ترین فسادهای اقتصادی از سال ۱۳۷۱ تا ۱۳۹۶ را از نظر می‌گذرانیم:
موضوع پرونده: اختلاس بانکی
رقم اعلام‌شده: ۱۲۳ میلیارد تومان
متهمین:‌ محسن رفیق‌دوست و فاضل خداداد
زمان افشا: ۱۳۷۱
به گزارش ایسنا، نخستین فساد بزرگ چند دهه اخیر که رسانه‌ای شد، فساد موسوم به اختلاس ۱۲۳ میلیارد تومانی در اوایل دهه ۷۰ بود. مرتضی رفیقدوست  برادر محسن رفیقدوست که آن زمان چهره شناخته‌شده‌ای بود  به همراه فاضل خداداد، متهمان اصلی این پرونده بودند.
موضوع پرونده: جعل، رشوه، فساد مالی
رقم اعلام‌شده: ۴ میلیارد تومان
متهم:‌ شهرام جزایری
زمان افشا: ۱۳۸۱
بدون شک یکی از پرونده‌های جنجالی فساد مالی در تاریخ جمهوری اسلامی ، موضوع شهرام جزایری بود که در سال ۱۳۸۱ بازداشت شد. رفت‌وآمد آسان او به مجلس، ارتباطش با برخی نمایندگان و ارسال چک چند ده میلیونی به دفتر رهبری، از جمله بحث‌برانگیزترین تحرکات او بود. شهرام جزایری که توانسته بود از اتهام اخلال در نظام اقتصادی کشور تبرئه شود، بعد از ۱۳ سال از زندان آزاد شد.
موضوع پرونده: فساد مالی
رقم اعلام‌شده: ۳ هزار میلیارد تومان
متهمین:‌ وزیر کار، برخی نمایندگان مجلس و نزدیکان رئیس‌جمهور
زمان افشا: ۱۳۹۰
مه‌آفرید امیرخسروی با رقمی کاملاً متفاوت ۳۰۰۰ میلیارد تومان، در سال۱۳۹۰ به فسادی متهم شد که تاکنون از آن با عنوان یکی از بزرگترین مفاسد مالی تاریخ ایران یاد می‌شود. یکی از نکات بارز در این پرونده، به میان آمدن نام چند مدیر دولتِ وقت، چند نماینده مجلس و برخی نزدیکان محمود احمدی‌نژاد و یار نزدیک او اسفندیار رحیم‌مشایی و محمدجهرمی وزیر کارش بود. محمودرضا خاوری مدیر عامل وقت بانک ملی به همراه حدود ۳ هزار میلیارد تومان، به کانادا گریخته است. مه‌آفرید در سال ۱۳۹۳ اعدام شد، محمد جهرمی وزیر کار وقت هم نهایتاً فقط به پرداخت ۸ میلیون تومان محکوم شد.
موضوع پرونده: فساد مالی، رشوه، تبانی، سوءاستفاده از موقعیت شغلی
رقم اعلام‌شده: بیش از ۳ هزار و ۲۵۰ میلیارد تومان
متهم:‌ سعید مرتضوی دادستان سابق تهران و عضو هیأت مدیره سازمان تامین اجتماعی
زمان افشا: ۱۳۹۱
سعید مرتضوی و بابک زنجانی تفاهم‌نامه‌ای امضا کرده بودند که طی آن، در ازای پرداخت ۵.۳ میلیون یورو از جانب زنجانی، سازمان تامین اجتماعی ۱۳۷ شرکت زیرمجموعه خود را با نرخ تعیین‌شده بر اساس بورس کالا، به زنجانی بفروشد. قاضی پیشین و دادستان اسبق تهران همیشه حواشی زیادی داشته؛ توقیف ده‌ها نشریه در سال ۷۹، تعطیلی دادگاه مطبوعات برای مدتی در سال ۷۷، بازداشت ده‌ها فعال سیاسی، دانشجویی و مطبوعاتی ، متهم به قتل زهرا کاظمی، شهروند ایرانی – کانادایی، در سال ۸۲ در زندان اوین، دخیل در پرونده فروش سؤالات کنکور، متهم در پرونده انتقال ده‌ها نفر به بازداشتگاه کهریزک و قتل سه نفر (محسن روح‌الامینی، محمد کامرانی و امیر جوادی‌فر) در این بازداشتگاه در جریان حوادث بعد از انتخابات ۸۸. در مورد اتهام فساد و تخلفات مالی او، در یک فقره، چند چک، مجموعاً به مبلغ ۸۲ میلیارد ین ژاپن جابجا شده که ارزش ریالی آن با قیمت امروز، به بیش از ۳ هزار و ۲۵۰ میلیارد تومان می‌رسد؛ با این حال، مبلغِ کل تخلفات مرتضوی هنوز از سوی مقامات قضایی اعلامِ رسمی نشده است.
موضوع پرونده: فساد و اختلاس، رشوه، سوءاستفاده از موقعیت شغلی
رقم اعلام‌شده: نامعلوم
متهم:‌ محمدرضا رحیمی معاون اول احمدنژاد
زمان افشا: ۱۳۹۲
ماجرای فساد و اختلاس در بیمه ایران زمانی برجسته شد که نام دومین مقام اجرایی کشور به عنوان متهم ردیف اول مطرح شد. محمدرضا رحیمی معاون اول رئیس‌جمهورِ وقت، وقتی به اتهام اختلاس، فساد مالی، رشوه و سوءاستفاده از موقعیت شغلی، پایش به دادگاه باز شد، نامه‌ای افشاگرانه به رئیس سابق خود نوشت. اتهامات معاون اول پیشین رئیس‌جمهور از جمله اختلاس میلیاردیِ او، فقط ۵ سال و ۹۱ روز حبس را در پی داشت.
موضوع پرونده: فساد بزرگ نفتی، جعل، رشوه
رقم اعلام شده: بیش از ۱۸ هزار میلیارد تومان
متهمین:‌ بابک زنجانی و عده‌ای از وزراء
زمان افشا: ۱۳۹۲
پرونده‌ فساد نفتی نه ‌تنها بزرگترین فساد اقتصادی تاریخ کشور محسوب می‌شود، بلکه یکی از بزرگترین فسادهای مالی در تاریخ جهان به حساب می‌آید. نام بابک زنجانی در اواخر دولت دهم مطرح شد؛ نه به عنوان مفسد اقتصادی، بلکه به عنوان جوان میلیاردری که ساعت ۱۰۰ میلیون تومانی دست می‌کرد، شرکت هواپیمایی داشت و با مهمانداران آن عکس یادگاری می‌انداخت، در ساخت چند پروژه سینمایی مشارکت داشت، مصاحبه می‌کرد، دست‌ودلبازی‌هایش را به رخ می‌کشید و خود را بسیجی اقتصادی می‌نامید. در پرونده بابک زنجانی، نام چند وزیر دولت دهم مطرح بود و بارها از سوی برخی مقامات اعلام شدکه امضاهای آنها در نامه‌های مساعدت با او دیده می‌شود. حتی از شخص رئیس دولت دهم و یار غار پرحاشیه‌اش هم اسم برده شده است، با این حال هیچگاه دیده، شنیده یا اعلام نشد که از این افراد برای حضور در دادگاه بررسی پرونده فساد بزرگ نفتی دعوت شده یا احضار شده باشند. فساد مالی در این پرونده، یک ریال و دو ریال نیست. بدهی بابک زنجانی، تنها به وزارت نفت، با احتساب خسارت، به حدود ۴ میلیارد دلار می‌رسد.
موضوع پرونده: فساد و سوءمدیریت در بنیاد شهید
رقم اعلام‌شده: مجموعاً بیش از ۸ هزار میلیارد تومان
متهمین:‌ نامعلوم
زمان افشا: ۱۳۹۲
یکی از تاریک‌ترین نقاط در بین پرونده‌های فساد در این کشور، پرونده مربوط به بنیاد شهید و امور ایثارگران است. ابتدا صحبت از سوءمدیریت در آن مجموعه و همچنین اختلاسی ۱۵ میلیارد تومانی بود؛ اما بعداً «غلامعلی جعفرزاده» عضو هیأت رئیسه تحقیق و تفحص از بنیاد گفت: در کمال ناباوری دیدیم هر چه جلوتر می‌رویم، ابعاد فسادها گسترده‌تر می‌شود. فساد ۱۷۰ میلیارد تومانی، اعطای ۸ هزار میلیارد تومان وام بدون ضمانت و با تبانی، کلاهبرداری از صرافی یکی از بانک‌ها در دوبی به مبلغ ۴۳۳ میلیون درهم، وجود ۵۰ تا ۷۰ نفر در یک شبکه فساد با همکاری برخی مدیران وقت بنیاد شهید و معامله با افراد و بخش‌های ممنوع‌المعامله، بخشی از مفاسدی است که در طول تحقیق و تفحص مجلس از این بنیاد در دوران مدیریت مسعود زریبافان کشف و اعلام شد. با وجود برخی افشاگری‌ها و جزئیات اعلام‌شده درباره فساد در بنیاد شهید، گزارش تحقیق و تفحص از آن، به طور علنی در مجلس قرائت نشد و هیچگاه، نه از سوی نمایندگان و نه از سوی قوه قضائیه شفاف‌سازی بیشتری درباره مسببان اصلی این فسادها صورت نگرفت.
موضوع پرونده: گم شدن دکل نفتی
رقم اعلام‌شده: ۱۲۴ میلیون دلار
متهم: پسر وزیر اسبق فرهنگ و ارشاداسلامی
زمان افشا: ۱۳۹۴
بعد از مدتی از طرح رسانه‌ایِ موضوع دکل‌های نفتی، مفقود شدن دکل نفتی را تأیید و اعلام کردند که با شکایت این وزارتخانه، پرونده‌ای در این زمینه تشکیل شده است. در روند بررسی پرونده سرقت دکل‌های نفتی، فرزند عطاءالله مهاجرانی – وزیر اسبق فرهنگ و ارشاداسلامی – بازداشت و سپس با قرار وثیقه آزاد شد. با وجود اینکه ابتدا صحبت از تنها یک دکل نفتی بود، در ادامه مشخص شد که یک دکل دیگر هم مفقود شده است؛ یعنی قرارداد خرید آنها بسته شده اما تحویل گرفته نشده است. برای این دو دکل در مجموع ۱۲۴ میلیون دلار هزینه شده بود.
موضوع پرونده: اختلاس در صندوق ذخیره فرهنگیان و بانک سرمایه
رقم اعلام شده: ۸ هزار میلیارد تومان
متهم: نامعلوم
زمان افشا: ۱۳۹۵
به قرار اطلاع مدیرعامل وقت این صندوق، این فساد را قبول کرده و مبلغ آن را ۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان عنوان کرده است. مهرماه ۱۳۹۵، دادستان عمومی و انقلاب تهران این پرونده را نمونه‌ای از فساد اقتصادی اعلام کرد که در پشت پردۀ آن تخلفات و نقش برخی افراد و مسئولان نهفته است. در جریان این پرونده، یکی از متهمان اصلی این پرونده با حدود ۵۰۰ میلیارد تومان بدهی، از کشور گریخت؛ اتفاقی که فرار ۳ هزار میلیاردیِ خاوری را بار دیگر زنده می‌کند.
موضوع پرونده: حقوق‌های نجومی
رقم اعلام شده: ۲۳ میلیارد تومان
متهمین:‌ نامعلوم
زمان افشا: ۱۳۹۵
مسأله حقوق‌های نجومی زمانی مطرح شد که در سومین سال دولت یازدهم برخی رسانه‌ها چند فیش حقوقی ۲۰ تا ۵۰ میلیون تومانی منتشر کردند. یکی از مدیرانی که در جریان افشای فیش‌های نجومی استعفا داد، سیدصفدر حسینی – رئیس صندوق توسعه ملی – بود. در نهایت، عادل آذر، رئیس دیوان محاسبات اعلام کرد که ۳۹۷ نفر که ۲۳ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان حقوق غیرمتعارف دریافت کرده بودند، تمام این مبالغ را به خزانه بازگرداندند.
موضوع پرونده: املاک نجومی
رقم اعلام‌شده: ۲ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان
متهمین: قالیباف و مهدی چمران
زمان افشا: ۱۳۹۵
اصل ماجرای املاک نجومی با محوریت شهرداری تهران، واگذاری املاک به برخی افراد خاص با قیمت‌هایی به شدت پایین‌تر از قیمت واقعیِ آنها بود. مدیر سایت افشاکننده این موضوع با شکایت محمدباقر قالیباف و مهدی چمران، شهردار و رئیس وقت شورای شهر تهران، بازداشت شد.
در جریان املاک نجومی مشخص شد که ۲۰۰ آپارتمان، خانه ویلایی و زمین شهرداری تهران، در مجموع دو هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان کمتر از قیمت اصلی فروخته شده است. سازمان بازرسی کل کشور، پرونده را به دادسرا ارجاع داد و مدتی بعد سخنگوی قوه قضائیه اعلام کرد که در مجموع ۴۵ نفر چنین املاکی دریافت کرده‌اند و قراردادهای آنها باید ابطال شود.
موضوع پرونده: اختلاس در وزارت نفت
رقم اعلام‌شده: حدود ۱۰۰ میلیارد تومان
متهمین: یک مسئول در وزارت نفت
زمان افشا: ۱۳۹۶
فردی که ۳۰ سال در وزارت نفت مشغول به کار بوده، حدود ۱۰۰ میلیارد تومان در این وزارتخانه اختلاس کرده و زمانی که فساد او کشف می‌شود، ظرف سه ساعت از کشور خارج می‌شود. به گفته سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، او از سال ۸۶ یا حتی قبل از آن اقدام به اختلاس کرده بود.
موضوع پرونده: فساد در شهرداری تهران
رقم اعلام‌شده: نامعلوم
زمان افشا: ۱۳۹۶
عقد قرارداد با ارقام غیرواقعی بین شهرداری تهران و برخی نهادها، صرف کردن پول‌های شهرداری و ارگان‌های تابعه در تبلیغات انتخابات، و موارد متعدد سوءاستفاده‌های مالی، عمده مواردی است که علیه قالیباف به چشم می‌خورد. سوءمدیریتِ مورد ادعای نجفی، موجب شده تا مجموعاً رقم بدهی‌های ثبت‌شده و ثبت‌نشدۀ شهرداری تهران به ۵۲ هزار و ۱۱۰ میلیارد تومان برسد.
امروز نجفی – شهردار تهران – مدعی است که در طول ۱۲ سال فعالیت شهردار پیشین پایتخت، تخلفات گسترده‌ای صورت گرفته و گزارش مربوطه را هم در ۵۰۰ صفحه مستند کرده است. حالا این دستگاه قضا، این گزارش شهردار، این گوی، این هم میدان.
البته تا این حکومت و این بی قانونی وجود دارد اختلاس و دزدی و حقوق‌های نجومی نیز وجود خواهد داشت.  چرا که دزدی و چپاول و اختلاس در فرهنگ این نظام نهادینه شده و مسئولین و مقامات در زمینه فساد و دزدی برای سبقت گرفتن از یکدیگر رقابت می‌کنند. حالا در انتقال میلیاردها پول و سرمایه به امثال حسن نصرالله و نیروهای بشار اسد و حشدالشعبی عراق و حوثی‌های یمن و طالبان افغانستان و دیکتاتور ونزوئلا و . . . چه دزدی‌های کلان و چه فسادی حاکم است موضوعاتی است که هنوز رو نشده است.
البته این پدیده‌ها ذاتی این حاکمیت است و جای تعجب در آنها نیست اما آنچه که در این میان دردناک و پر تناقض است، شرکت مسئولان رده بالای حکومتی در دزدی و اختلاس‌های چند ده هزار میلیاردی از یک سو و  در سوی دیگر حکم قطع دست و تازیانه و زندان برای افرادی است که از سر ناچاری و فشار اقتصادی به سرقتی مختصر روی آورده‌اند.
باز تناقض وقتی است که نگاه می‌کنیم به انبوه بیکاران جامعه، انبوه مزدبگیران فرودست که ماهها همان دستمزد بخور و نمیر خود را دریافت نمی‌کنند و وقتی لب به اعتراض می‌گشایند با ضرب و شتم و زندان و اخراج از کار مواجه می‌شوند. انبوه کودکان کار معصوم که در سرما و در گرما در خیابانها دنبال لقمه نانی برای خود و خانواده‌شان هستند و مورد بدرفتاری و هجوم وحشیانه مأموران شهرداری‌ها قرار می‌گیرند و . .
تناقض وقتی است که می‌بینیم کولبران زحمتکش و شریف برای حداقل قوت روزانه خود و خانواده‌شان شانه زیر بارهای سنگین و طاقت فرسا می‌دهند و دهها کیلومتر را با همان بار سنگین در گرمای تابستان و سرما و برف و کولاک زمستان در مسیرهای صعب و دشوار طی می‌کنند و توسط حافظان همین مقامات  که دزدی‌های چند ده هزار میلیاردی دارند مورد اصابت گلوله واقع می‌شوند و جان خود را از دست می‌دهند. بی‌دلیل نیست که هر روز کولبران زحمتکش به قتل می‌رسند اما حسابرسی در کار نیست. هر روز کارگران زحمتکش روزمزد اخراج می‌شوند اما فریاد رسی نیست. آنها که باید حسابرسی کنند یا فریادرس باشند خود سر در آخور دزدی‌های نجومی دارند و از قضا خودشان هستند که حاصل رنج و خون اقشار زحمتکش را در سفره تجارت میلیاردی سرمی کشند و از اینهمه ظلم و جنایت و بی عدالتی شرم و باکی ندارند.


نظرات بسته شده است