بعد از دو روز تنش فزاینده، ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه گفت که اوضاع در شرق اوکراین وخیم‌تر شده است. در این منطقه، نیروهای دولت مرکزی اوکراین با جدایی‌طلبان وابسته به روسیه درگیرند. آمریکایی‌ها هشدار می‌دهند که روسیه می‌خواهد با ایجاد زمینه‌ای بحرانی در شرق اوکراین، بهانه‌ای برای مداخلۀ نظامی بسازد.

بعدازظهر جمعه ۱٨ فوریه/۲٩ بهمن، ولادیمیر پوتین که با همتای بلاروس خود، الکساندر لوکاشنکو یک نشست خبری مشترک داشت، گفت: “تنها کاری که دولت کیف باید بکند اینست که همراه با نمایندگان منطقۀ دُنباس (جدایی‌طلبان) بر سر میز مذاکره بنشیند و در مورد اقدامات سیاسی، نظامی و انسانی به تفاهم برسد تا این درگیری‌ها پایان یابد”.

 روسیه اعلام کرده که تانک‌های خود را از منطقۀ مرزی به قرارگاه‌هایشان بازگردانده است. تلویزیون‌های روسیه مدام تصاویر سربازهایی را پخش می‌کنند که با قطار در حال بازگشت به پادگان‌ها هستند. همۀ رسانه‌های داخلی روسیه تکرار می‌کنند که آمریکایی‌ها با رفتار “هیستریک” خود می‌خواهند به جنگ دامن بزنند.

اما به‌رغم همۀ این خبرها و تبلیغات، کشورهای غربی ادعای عقب نشستن نیروهای روس را باور نمی‌کنند. وزیر دفاع اوکراین در مقابل نمایندگان پارلمان گفت که ۱۴٩هزار سرباز روس در مرز اوکراین حضور دارند. به گفتۀ او “نیروهای زمینی روسیه به ۱۲٩هزار نفر می‌رسد و اگر واحدهای هوایی و دریایی را هم حساب کنیم مجموعاً ۱۴٩هزار نفر خواهد شد”.

لوید آستین وزیر دفاع آمریکا که در ورشو به سر می‌برد گفت: “اگرچه روسیه می‌گوید که نیروهایش را به پادگان‌ها باز می‌گرداند، اما ما هنوز چیزی ندیده‌ایم. برعکس، همچنان نیروهای بیشتری را می‌بینیم که به طرف مرز می‌روند”.

تخلیۀ غیرنظامیان

طی دو روز اخیر که تنش میان روسیه و واشنگتن ناگهان شدت گرفت، فرض “بهانه‌جویی” مسکو برای شروع جنگ  از سوی شخصیت‌های مختلف اروپایی و آمریکایی مطرح شد. حتی جو بایدن این فرض را مطرح کرد که روس‌ها یک حملۀ نظامی دروغین در شرق اوکراین تدارک ببینند تا به این بهانه ورود ارتش خود به معرکه را توجیه کنند.

روز جمعه، جدایی‌طلبان اوکراینی گفتند که مشغول تخلیۀ غیرنظامیان به طرف روسیه هستند. دنیس پوشیلین که جمهوری خودخواندۀ دونتسک را رهبری می‌کند گفت که جا به‌جایی جمعیت از سوی روسیه هماهنگ شده و در مرحله نخست زنان و کودکان و افراد سالخورده باید تخلیه شوند. دونتسک و لوگانسک دو استان جدایی‌خواه شرق اوکراین است که عملاً از اختیار دولت مرکزی خارج شده. رهبران این دو استان ادعا می‌کنند که  دولت اوکراین آمادۀ حمله به این مناطق است. اما آمریکایی‌ها می‌گویند که روسیه به دنبال فرصت مناسب و بهانه می‌گردد تا ابتدا وارد شرق اوکراین شده و سپس تمامی این کشور را تصرف کند.

سناریوی حمله به روایت بلینکن

پس از هشدارهای جو بایدن، آنتونی بلینکن وزیر امور خارجۀ آمریکا به شورای امنیت رفت تا “نقشه‌ها و نیّات روسیه” را شرح دهد. بلینکن نیز پیش‌بینی کرد که مسکو برای اشغال نظامی اوکراین “بهانه‌ای خواهد ساخت”. به عنوان مثال یک انفجار به اصطلاح تروریستی رخ خواهد داد، یا یک گور دسته‌جمعی کشف خواهد شد و یا حملات پهپادی یا یک حملۀ شیمیایی دروغین – یا حتی واقعی – علیه غیرنظامیان صورت خواهد گرفت.

به گفتۀ بلینکن، در مرحلۀ دوم، مقامات عالیرتبۀ روس به شکلی نمایشی نشست‌های اضطراری برگزار خواهند کرد تا به این “بحران” پاسخ دهند. سپس مسکو اعلام خواهد کرد که روسیه باید به ناچار واکنش نشان دهد زیرا “جان شهروندان روس یا روس‌های اوکراین در خطر است”.

در مرحلۀ بعد، نوبت به عملیات نظامی خواهد رسید. بلینکن گفت: “موشک‌ها و بمب‌های روسیه اوکراین را هدف قرار خواهد گرفت. ارتباطات فلج خواهد شد. حملات سایبری نهادها و سازمان‌های حساس اوکراین را مسدود خواهد کرد، و بالاخره، تانک‌ها و سربازان روسی به طرف هدف‌های تعیین‌شده حرکت خواهند کرد”…

به نظر می‌رسد که مقامات آمریکایی قصد دارند با این نوع پیش‌بینی‌ها، طرح‌های روسیه را خنثی کنند. در تمامی این فرضیات و سناریوها، ناحیۀ “دنباس” و دو استان دونتسک و لوگانسک  صحنۀ اصلی رویدادها خواهد بود. بخش بزرگی از ساکنان این منطقه روس‌زبان هستند و پوتین مدعی حمایت از آنهاست. وی حتی چند روز قبل ادعا کرد که اقلیت روس‌زبان اوکراین در خطر “نسل‌کشی” است. به همین دلیل آمریکایی‌ها احتمال می‌دهند که ارتش روسیه به بهانۀ حمایت از این اقلیت وارد خاک اوکراین شود.

اخیراً نمایندگان پارلمان روسیه – دوما – خواستار به رسمیت شناختن استقلال استان‌های شرقی اوکراین شدند. اگرچه پوتین پاسخ روشنی به این خواستۀ سفارشی نمایندگان نداد، اما به شیوه‌های گوناگون ادعاهای خود را در مورد این سرزمین‌ها تکرار کرد. پوتین بارها گفته که اوکراین و روسیه یک “ملت واحد” هستند.

ساکنان شرق اوکراین: قربانیان بازی سیاسی

طی چند روز اخیر، درگیری‌های پراکنده در “دنباس” جریان داشت. روز جمعه ۱٨ فوریه، خبرنگاران خبرگزاری فرانسه که در محل هستند گفتند که شاهد شلیک خمپاره‌ها در نزدیکی شهر “استانیتسیا لوگانسکا” بوده‌اند. دولت مرکزی اوکراین و جدایی‌طلبان متقابلاً یکدیگر را متهم می‌کنند. حال در آخرین اقدام، جدایی‌طلبان گفته‌اند که برای حفاظت از جان این افراد، آنان را به روسیه منتقل می‌کنند.

به رغم بالا گرفتن تنش طی دو روز اخیر، امید به راه‌حل سیاسی هنوز از بین نرفته است. آنتونی بلینکن به سرگئی لاوروف، همتای روس خود پیشنهاد ملاقاتی را داده است. ظاهراً لاوروف دعوت را برای هفتۀ آینده پذیرفته است. واشنگتن همچنین پیشنهاد کرده که گفتگوهایی میان ناتو و روسیه صورت گیرد. علاوه بر این، قرار است که هفتۀ آینده رهبران کشورهای گروه هفت (G7) در بارۀ بحران اوکراین به رایزنی بپردازند.

RFI